Một diễn biến pháp lý đáng chú ý vừa xuất hiện trong vụ tranh chấp nhãn hiệu giữa CTCP Nhựa Bình Minh (nguyên đơn) và CTCP Nhựa Bình Minh Việt (bị đơn) – vụ việc được giới chuyên môn theo dõi trong thời gian dài vì liên quan trực tiếp đến cách áp dụng pháp luật về xâm phạm nhãn hiệu và đánh giá chứng cứ chuyên môn trong tố tụng dân sự.
Mới đây, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã ban hành quyết định kháng nghị giám đốc thẩm, đề nghị Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao xem xét lại vụ án theo hướng hủy cả hai bản án sơ thẩm và phúc thẩm để giải quyết lại theo đúng quy định pháp luật. Đồng thời, quyết định này cũng tạm đình chỉ thi hành bản án phúc thẩm cho đến khi có quyết định giám đốc thẩm.
Kháng nghị này không chỉ tác động trực tiếp đến kết quả vụ án mà còn đặt ra nhiều vấn đề pháp lý quan trọng liên quan đến vai trò của kết luận giám định sở hữu trí tuệ, tiêu chí xác định dấu hiệu tương tự gây nhầm lẫn và cách đánh giá chứng cứ chuyên môn trong xét xử tranh chấp nhãn hiệu tại Việt Nam.
1. Bối cảnh vụ tranh chấp
Vụ việc phát sinh từ tranh chấp giữa CTCP Nhựa Bình Minh, doanh nghiệp sở hữu nhãn hiệu “Nhựa Bình Minh” đã được bảo hộ tại Việt Nam, và CTCP Nhựa Bình Minh Việt, doanh nghiệp sử dụng các dấu hiệu như “NHỰA BÌNH MINH VIỆT” và “BVM – NHỰA BÌNH MINH” trong hoạt động kinh doanh sản phẩm nhựa.
Phía nguyên đơn cho rằng các dấu hiệu này tương tự gây nhầm lẫn với nhãn hiệu đã được bảo hộ, từ đó cấu thành hành vi xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu theo quy định của pháp luật sở hữu trí tuệ.
Tranh chấp được đưa ra tòa án với yêu cầu:
- Xác định hành vi xâm phạm nhãn hiệu
- Buộc chấm dứt việc sử dụng dấu hiệu gây nhầm lẫn
- Yêu cầu bồi thường thiệt hại và áp dụng các biện pháp khắc phục
Tuy nhiên, trong quá trình xét xử trước đó, tòa án hai cấp đã bác toàn bộ yêu cầu của nguyên đơn, cho rằng chưa đủ căn cứ để xác định hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp.
Quyết định này đã gây nhiều tranh luận trong giới chuyên môn, đặc biệt khi trong hồ sơ vụ án tồn tại nhiều kết luận giám định chuyên môn khẳng định có yếu tố tương tự gây nhầm lẫn.
2. Các kết luận giám định về sở hữu trí tuệ
Theo thông tin từ hồ sơ vụ án, Viện Khoa học Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) đã ban hành ít nhất bốn kết luận giám định liên quan đến các dấu hiệu đang tranh chấp. Các kết luận này đều xác định rằng dấu hiệu “NHỰA BÌNH MINH VIỆT” và dấu hiệu “BVM – NHỰA BÌNH MINH” có mức độ tương tự gây nhầm lẫn với nhãn hiệu “Nhựa Bình Minh” đã được bảo hộ.
Trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, giám định sở hữu công nghiệp là một hoạt động chuyên môn nhằm đánh giá mức độ tương tự giữa các dấu hiệu, khả năng gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng và việc sử dụng dấu hiệu có xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu hay không. Tại Việt Nam, Viện Khoa học Sở hữu trí tuệ là một trong những tổ chức giám định chuyên môn có thẩm quyền thực hiện hoạt động này.
Ngoài ra, Cục Sở hữu trí tuệ cũng đã có công văn vào tháng 1/2025, trong đó nhận định rằng hành vi sử dụng các dấu hiệu nói trên có dấu hiệu xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu của Công ty Nhựa Bình Minh. Như vậy, hồ sơ vụ án đã tồn tại các chứng cứ chuyên môn quan trọng từ cả cơ quan giám định và cơ quan quản lý nhà nước về sở hữu trí tuệ.
3. Nội dung kháng nghị của Viện kiểm sát nhân dân tối cao
Trong quyết định kháng nghị, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao cho rằng việc tòa án hai cấp bác đơn khởi kiện của nguyên đơn là không có căn cứ và chưa đánh giá đầy đủ chứng cứ trong hồ sơ vụ án.
Kháng nghị nhấn mạnh ba vấn đề chính:
- Thứ nhất, việc đánh giá chứng cứ chưa toàn diện. Theo nhận định của Viện kiểm sát, các bản án trước đó chưa đánh giá đúng các kết luận giám định của Viện Khoa học Sở hữu trí tuệ. Trong khi đó, theo nguyên tắc tố tụng dân sự, kết luận giám định là một nguồn chứng cứ quan trọng, đặc biệt đối với các vấn đề đòi hỏi chuyên môn kỹ thuật như đánh giá dấu hiệu nhãn hiệu, xác định mức độ tương tự gây nhầm lẫn, phân tích yếu tố nhận diện thương mại. Việc không xem xét đầy đủ các kết luận giám định có thể dẫn đến nhận định sai lệch về bản chất của vụ việc.
- Thứ hai, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp. Kháng nghị cho rằng việc bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền sở hữu công nghiệp đã được pháp luật bảo hộ. Trong hệ thống pháp luật sở hữu trí tuệ, quyền đối với nhãn hiệu là quyền tài sản quan trọng của doanh nghiệp, gắn liền với uy tín thương mại và giá trị thương hiệu. Nếu hành vi sử dụng dấu hiệu tương tự gây nhầm lẫn không được xử lý kịp thời, hậu quả có thể gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng, làm suy giảm giá trị thương hiệu và tạo ra cạnh tranh không lành mạnh trên thị trường.
- Thứ ba, đề nghị xét xử giám đốc thẩm. Từ những nhận định trên, Viện trưởng VKSND tối cao đã đề nghị (i) Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao xét xử giám đốc thẩm; (ii) Hủy cả hai bản án sơ thẩm và phúc thẩm; và (iii) Giao hồ sơ để xét xử lại theo đúng quy định pháp luật. Đồng thời, việc tạm đình chỉ thi hành bản án phúc thẩm được áp dụng nhằm tránh phát sinh hậu quả pháp lý trong thời gian chờ xem xét giám đốc thẩm.
4. Vấn đề pháp lý cốt lõi: xác định “dấu hiệu tương tự gây nhầm lẫn”
Một trong những vấn đề pháp lý trung tâm của vụ việc là tiêu chí xác định dấu hiệu tương tự gây nhầm lẫn trong tranh chấp nhãn hiệu. Theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ, hành vi bị coi là xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu khi:
- sử dụng dấu hiệu trùng hoặc tương tự đến mức gây nhầm lẫn với nhãn hiệu được bảo hộ
- sử dụng cho hàng hóa hoặc dịch vụ trùng hoặc tương tự.
Việc đánh giá khả năng gây nhầm lẫn thường dựa trên nhiều yếu tố, bao gồm:
- Cấu trúc và cách thể hiện dấu hiệu: Cần xem xét sự tương đồng về chữ cái, cách phát âm, bố cục tổng thể, thành phần chi phối của dấu hiệu. Trong nhiều trường hợp, việc thêm một yếu tố phụ (ví dụ như “VIỆT”) không đủ để loại bỏ khả năng gây nhầm lẫn nếu phần chính của dấu hiệu vẫn trùng với nhãn hiệu đã được bảo hộ.
- Ấn tượng thương mại tổng thể: Pháp luật và thực tiễn xét xử thường đánh giá ấn tượng tổng thể mà dấu hiệu tạo ra đối với người tiêu dùng trung bình, thay vì phân tích từng yếu tố riêng lẻ. Do đó, nếu dấu hiệu mới vẫn khiến người tiêu dùng liên tưởng đến nhãn hiệu gốc, khả năng gây nhầm lẫn vẫn có thể được xác định.
- Mức độ nổi tiếng và khả năng phân biệt của nhãn hiệu: Đối với các nhãn hiệu đã được sử dụng rộng rãi trên thị trường, phạm vi bảo hộ thường được diễn giải rộng hơn. Trong trường hợp này, yếu tố “Nhựa Bình Minh” đã được nhận diện mạnh mẽ trong ngành vật liệu nhựa tại Việt Nam, do đó việc sử dụng các dấu hiệu chứa thành phần này có thể làm tăng nguy cơ gây nhầm lẫn.
5. Vai trò của giám định sở hữu trí tuệ trong tố tụng
Vụ việc cũng đặt ra vấn đề quan trọng về vai trò của giám định sở hữu trí tuệ trong quá trình xét xử. Do tính chất chuyên môn cao của lĩnh vực này, tòa án thường cần dựa vào ý kiến chuyên gia và kết luận giám định. Mặc dù tòa án không bị ràng buộc tuyệt đối bởi kết luận giám định, nhưng theo nguyên tắc tố tụng, tòa án cần xem xét đầy đủ nội dung giám định; và phân tích lý do chấp nhận hoặc bác bỏ kết luận đó.
Việc bỏ qua hoặc đánh giá chưa đầy đủ các kết luận giám định có thể dẫn đến vi phạm nguyên tắc đánh giá chứng cứ khách quan và toàn diện.
6. Ý nghĩa đối với thực tiễn thực thi quyền sở hữu trí tuệ
Quyết định kháng nghị trong vụ tranh chấp “Nhựa Bình Minh” có thể mang lại nhiều tác động đối với thực tiễn pháp lý tại Việt Nam. Trước hết, vụ việc nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đánh giá đúng chứng cứ chuyên môn trong tranh chấp sở hữu trí tuệ. Thứ hai, vụ việc góp phần làm rõ tiêu chí xác định dấu hiệu tương tự gây nhầm lẫn, vốn là một trong những vấn đề phức tạp và thường gây tranh luận trong thực tiễn xét xử. Thứ ba, kháng nghị giám đốc thẩm thể hiện vai trò kiểm sát tư pháp của Viện kiểm sát nhân dân tối cao, nhằm bảo đảm việc áp dụng pháp luật được thống nhất và đúng đắn.
Đối với doanh nghiệp, vụ việc cũng là lời nhắc về tầm quan trọng của chiến lược bảo vệ thương hiệu, theo dõi việc sử dụng dấu hiệu tương tự trên thị trường và sử dụng các công cụ pháp lý để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.
______________________
Nếu bạn có bất kỳ câu hỏi nào, hãy liên hệ với chúng tôi để được tư vấn.
𝟏𝟗𝟖𝟗 𝐋𝐀𝐖
Website: 1989law.vn
Hotline: (+84) 945.45.45.11
Địa chỉ: Tầng 18, Tòa nhà The Nexus, 3A – 3B Tôn Đức Thắng, Phường Sài Gòn, Thành phố Hồ Chí Minh 700000, Việt Nam